مالیات بر ارث چیست و به چه صورتی تقسیم می گردد؟ - |گروه وکلای البرز -خدمات حقوقی و وکالت
خانواده

مالیات بر ارث چیست و به چه صورتی تقسیم می گردد؟

مالیات بر ارث چیست و به چه صورتی تقسیم می گردد؟

پاسخ به ابهامات در خصوص مالیات بر ارث 

مالیات بر ارث – یکی از مهمترین چالش های وراث پس از مرگ متوفی رسیدگی به اموال بازمانده از وی و تعیین سهم الارث است.

بسیاری از افراد اطلاع ندارند که چنانچه پس از فوت ، مالیات اموال باقی مانده از متوفی را پرداخت ننمایند ، امکان تقسیم و استفاده از آن را ندارند.

هر چند مالیات نقش زیادی در عمران و آبادانی یک کشور داشته و یکی از مهم‌ترین منابع برای کسب درآمد دولت ها محسوب می گردد

لیکن بسیاری از افراد جامعه در خصوص قانون مالیات بر ارث و پرداخت آن گلایه های بسیاری دارند

زیرا معتقدند که متوفی در زمان زنده بودنش مالیات اموالش را پرداخت نموده است.

مالیات بر ارث از انواع مالیات مستقیم محسوب شده ،که بر اموال و دارایی های بجا مانده از متوفی وضع می‌شود.

شما در صورتیکه مالیات بر ارث را پرداخت ننمائید ، قادر نخواهید بود مالکیت اموال منقول و غیرمنقول فرد متوفی را به خودتان انتقال دهید

یا دخل و تصرفی در آن داشته باشید. به عنوان مثال، نمی‌توانید اموال را به فروش برسانید.

ما در این مقاله  می خواهیم به زبانی ساده به سئوالات و ابهامات شما پیرامون مالیات بر ارث پاسخ دهیم .

 

پرسش‌های حقوقی شماکلیک کنید

مالیات بر ارث چیست و به چه صورتی تقسیم می گردد؟
مالیات بر ارث چیست و به چه صورتی تقسیم می گردد؟

مالیات بر ارث چیست؟

همانگونه که ذکر شد مالیات بر ارث، شکلی از مالیات های مستقیم است که پس از فوت هر شخصی،

به اموالی که از وی به وراث می رسد، اطلاق می گردد این اموال و دارایی ها ، مشمول پرداخت مالیات می‌گردد.

مطابق قوانین ایران، هرگاه اموالی از متوفی به وراث برسد ، وراث و یا نمایندگان قانونی آن‌ها

می بایست ظرف مدت ۶ ماه از تاریخ فوت متوفی، با به همراه داشتن اسناد و مدارک مربوط

به صورت اموال و بدهی‌های متوفی به سازمان امور مالیاتی مراجعه و  فرم اظهارنامه مخصوص مالیات بر ارث را تکمیل و ارائه نمایند.

سازمان امور مالیاتی پس از تشکیل پرونده متوفی، مبادرت به صدور گواهینامه مالیات بر ارث نموده و آن را به ورثه تحویل می دهد.

در این گواهی، اسامی وراث قانونی به همراه  میزان سهم هر یک از آنان مشخص می‌گردد.

نکته : گواهینامه مالیات بر ارث تا قبل از سال ۹۵ یکی از مدارک مورد نیاز برای اخذ گواهی انحصار وراثت بود،

لیکن پس از آن سال، انحصار وراثت و مالیات بر ارث از هم تفکیک شدند ، به این صورت که ابتدا خانواده متوفی اقدام به اخذ گواهی انحصار وراثت می نمایند

و سپس در زمان نقل و انتقال ماترک، مالیات آن را می پردازند.

در صورت داشتن هرگونه سوال با کارشناسان ما در گروه وکلای البرز تماس بگیرید

قانون مالیات بر ارث در ایران در چه سالی اصلاح شد؟

در کشور ما و درسال ۱۳۳۶ برای اولین بار مجلس شورای ملی قانون مالیات بر ارث را به تصویب رساند.

در سال ۱۳۹۵ قانون مذکور  با اصلاحیه‌های فراوانی روبرو شد و قواره تازه‌ای به خود گرفت.

در قانون جدید ، بر خلاف قانون قبل دیگر از همه دارایی ها و مایملک باقی‌مانده از متوفی مالیات دریافت نمی‌شود

بلکه  وراث موظف‌اند صرفاً از ارث دریافتی خود مالیات پرداخت کنند.

میزان و نرخ مالیات بر ارث افراد نیز، بستگی به نسبت آن‌ها با فرد فوت‌شده دارد.

این نسبت را در قانون با عنوان طبقه وراث می‌شناسند.

طبقه بندی وراث در قانون مالیات بر ارث به چه شکلی است؟

قانون مالیات بر ارث ایران، وراث را به سه طبقه تقسیم کرده است:

طبقه اول وراث شامل پدر، مادر، همسر، فرزند و نوه می‌شوند.

طبقه دوم وراث شامل اجداد ،خواهر، برادر، خواهرزاده و برادرزاده است.

و ورثه طبقه سوم نیز شامل عمو، عمه، خاله، دایی و فرزندان آن‌ها است.

 مالیات بر ارث چگونه محاسبه می‌شود؟

برای بررسی میزان مالیات بر ارث و پرداخت آن مراحل زیر را باید طی نمائید

ابتدا پرونده متوفی تشکیل میشود.

گواهینامه تسلیم اظهارنامه مالیات بر ارث صادر و به ورثه داده می شود.

کلیه اموال منقول و غیرمنقول متوفی به نرخ روز قیمت گذاری می شوند.

کلیه بدهی های متوفی از آن کسر می شود.

با توجه به سهم الارث هر یک از وراث مالیات محاسبه می شود.

مدارک لازم جهت تشکیل پرونده در سازمان امور مالیاتی

ملاحظه: لازم به یادآوری است که وراث برای تشکیل پرونده می بایست مدارک زیر را تحویل سازمان امور مالیاتی دهند

الف-رونوشت یا تصویر گواهی شده اسناد مربوط به بدهی و مطالبات متوفی.

ب-رونوشت یا تصویر گواهی شده کلیه اوراقی که مثبت حق مالکیت متوفی نسبت به اموال و حقوق مالی است.

ج-در صورتی که اظهارنامه از طرف وکیل یا قیم یا ولی داده شود رونوشت یا تصویر گواهی شده وکالتنامه یا قیم نامه .

د-رونوشت یا تصویر گواهی شده آخرین وصیتنامه متوفی اگر وصیتنامه موجود باشد.

نرخ مالیات براساس نسبت با متوفی چگونه است؟

نرخ‌های اعلامی سازمان امور مالیاتی فقط برای وراث طبقه یک است و به ترتیب

برای وراث طبقه دوم دو برابر  طبقه اول و برای وراث طبقه سوم به چهار برابر طبقه اول افزایش می یابد.

لازم به یادآوریست که طبق قانون ، اگر در هر طبقه حتی یک نفر ورثه در قید حیات باشد، به افراد طبقات بعد هیچ ارثی تعلق نمی گیرد.

جدول مالیات بر ارث

در جدول زیر می توانید نرخ مالیات اموال وسرمایه های مختلف را مشاهده نمایید. ارث بردن از متوفی با پرداخت مالیات های زیر امکان پذیر است.

 

 

 

 

 

***********

 

سپرده های

مجاز بانکی

 

سهام

بورسی

سهام غیر بورسی

و سهم الشرکه

سایر اموال

حق الامتیاز

سپرده های

غیر مجاز

 

 

ساختمان مسکونی

 

 

مغازه و زمین

 

حق واگذاری

و سرقفلی

 

وسایل

نقلیه

 

وراث طبقه اول

 

۳درصد

 

۷۵/۰ درصد

 

۶ درصد

 

۱۰ درصد

 

۵/۷ درصد

 

۳درصد

 

۳ درصد

 

۲ درصد

 

وراث طبقه دوم

 

۶ درصد

 

 

۵/۱ درصد

 

۱۲ درصد

 

۲۰ درصد

 

۱۵ درصد

 

۶درصد

 

۶ درصد

 

۴ درصد

 

وراث طبقه سوم

 

۱۲ درصد

۳ درصد ۲۴ درصد  

۴۰ درصد

 

۳۰ درصد

 

۱۲درصد

 

۱۲ درصد

 

۸ درصد

با توجه به جدول فوق الذکر درصد مالیات اموال مختلف متوفی بشرح زیر است:

الف- مالیات بر ارث خانه مسکونی

در خصوص مالیات بر ارث ملک مسکونی ابتدا باید ملک مورد نظر توسط کمیسیون املاک سازمان امور مالیاتی تعیین ارزش شود.

بعد از آن برای هر کدام از طبقات یک مالیات مشخص در نظر گرفته می‌شود.

مالیات طبقه اول وراث ، ۵/۷ درصد، طبقه دوم، ۱۵ درصد و طبقه سوم، ۳۰ درصد است.

ب- مالیات بر ارث مغازه و زمین

براساس قوانین جدید میزان مالیات بر ارث مغازه برای متوفیان بعد از سال ۹۵ به میزان ۳ درصد قیمت اعلام شده مغازه توسط کارشناس رسمی اداره مالیات است.

براساس این قوانین همچنین به میزان ۳ درصد از قیمت اجناس داخل مغازه مشمول پرداخت مالیات خواهد بود.

اجناس داخل مغازه نیز ارزیابی میشود که ۱۰ درصد ارزش اجناس مالیـات بر ارث اجناس داخل مغازه میشود.

مالیات بر ارث خودرو و وسایل نقلیه

بر طبق قوانین درصد مالیات بر ارث خودرو به میزان ۲ درصد ارزش و قیمت اعلام شده خودرو توسط کارشناس سازمان امور مالیاتی است.

البته برای طبقه دوم: ۴ درصد ،  طبقه سوم: ۸ درصد ارزش قیمت خودرو می باشد.

 مالیات بر ارث سهام ، سهم الشرکه و حق تقدم داخل بورس

مالیات طبقه اول طبقه اول: ۰٫۵ درصد ، طبقه دوم: ۱ درصد ، طبقه سوم: ۲ درصد

مالیات بر ارث سپرده بانکی، اوراق مشارکت و سود سهام

مالیات طبقه اول: ۳ درصد ، طبقه دوم: ۶ درصد ، طبقه سوم: ۱۲ درصد

مالیات بر ارث سهام، سهم الشرکه و حق تقدم خارج از بورس

مایات طبقه اول: ۶ درصد ، طبقه دوم: ۱۲ درصد ، طبقه سوم: ۲۴ درصد

مالیات بر ارث سایر اموال و دارایی‌ها

مالیاتی که برای این دارایی ها و اموال در نظر گرفته شده است به شرح زیر خواهد بود:

طبقه اول: ۱۰ ، درصد طبقه دوم: ۲۰ درصد ، طبقه سوم: ۴۰ درصد

مالیات بر ارث چیست و به چه صورتی تقسیم می گردد؟
مالیات بر ارث چیست و به چه صورتی تقسیم می گردد؟

نرخ مالیات بر ارث به چه شکلی است؟

برابر مفاد ماده ۲۰ قانون مالیات مستقیم نرخ مالیات بر ارث در طبقه های مختلف  وراث به شرح زیر می باشد:

تا مبلغ ۵۰٫۰۰۰٫۰۰۰ریال طبقه اول ۵% ، طبقه دوم ۱۵% ، طبقه سوم ۳۵% .
تا مبلغ ۲۰۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال نسبت به مازاد ۵۰٫۰۰۰٫۰۰۰ریال طبقه اول ۱۵% ، طبقه دوم ۲۵% ، طبقه سوم ۴۵% .
تا مبلغ ۵۰۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال نسبت به مازاد ۲۰۰٫۰۰۰٫۰۰۰ریال طبقه اول ۲۵% ، طبقه دوم ۳۵% ، طبقه سوم ۵۵% .
نسبت به مازاد ۵۰۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال طبقه اول ۳۵% ، طبقه دوم ۴۵% ، طبقه سوم ۶۵% .

بر اساس قانون چه اموالی از مالیات بر ارث معاف هستند؟

وجوه بازنشستگی و وظیفه و پس‌انداز خدمت و پاداش و مزایای پایان خدمت

 


 

بیمه‌های اجتماعی

 


 

مطالبات مربوط به خسارت اخراج

 


 

بازخرید خدمت و مرخصی استحقاقی استفاده ‌نشده

 


 

اثاثیه منزل محل سکونت متوفی


وجوه پرداختی توسط موسسات بیمه یا بیمه‌گزار و یا کارفرما از قبیل انواع بیمه‌های عمر و زندگی،

خسارت فوت و همچنین دیه و مانند آن‌ها حسب مورد که یکجا و یا به‌طور مستمر به ورثه متوفی پرداخت می‌شود.

 


 

اموالی که برای سازمان‌ها، مؤسسات و نهادهای مذکور در ماده (۲) قانون مالیات‌ها مورد وقف یا نذر یا حبس واقع شود

( البته به‌شرط تأیید سازمان‌ها و نهادهای مذکور).

 


 

اموالی که جزء ماترک متوفی بوده و طبق قوانین یا احکام خاص،

مالکیت آنها سلب و یا بصورت بلاعوض در اختیار اشخاص موضوع ماده (۲) قانون مالیات‌ها قرارگیرد

با تأیید اشخاص مزبور مشمول مالیات بر ارث قرار نمی‌گیرد.


وراث طبقات اول و دوم نسبت به اموال شهدای انقلا ب اسلامی مشمول مالیات بر ارث موضوع این فصل نخواهند بود.(ماده ۲۵ ق.م.م)


کدام اداره صلاحیت رسیدگی و بررسی میزان مالیات بر ارث را دارد؟

مطابق ماده ۲۷ قانون مالیات های مستقیم ، اداره امور مالیاتی که آخرین اقامتگاه قانونی متوفی در محدوده آن قرار داشته ،

مجاز به رسیدگی می باشد و اگر متوفی در ایران اقامت نداشته ، اداره امور مالیاتی تهران این مسئولیت را عهده دار خواهد بود.

بر اساس تبصره ۲ ماده ۳۸ قانون مالیات های مستقیم ، اداره امور مالیاتی صلاحیتدار در مورد وقف و حبس و نذر و وصیت ،

اداره ای است که محل اقامت متولی یا حبس و نذرکننده یا موصی در محدوده آن واقع است و در صورتی که افراد مذکور در ایران اقامت نداشته باشند،

اداره امور مالیاتی ، تهران عهده دار این مسئولیت خواهد بود.

 

در صورتیکه متوفی به وراث خود بدهی داشته باشد تکلیف بدهی ویا مهریه و نفقه ایام عده ، همسرش چه خواهد شد؟

در صورتیکه متوفی به وراث خود بدهی داشته باشد ، چنانچه مستند به مدارک قانونی بوده و صحت آن نیز مورد تأیید هیأت حل اختلاف مالیاتی قرار بگیرد

از ماترک متوفی قابل کسرخواهد بود.

ملاحظات:

الف-در مورد مهریه و نفقه ایام عده ، نیاز به تأییدیه هیأت مذکور نمی باشد.

ب-بر اساس تبصره ماده ۱۹ ق م م در مورد وراث طبقه دوم و سوم ، کسر دیون منوط به آن است

که متوفی تا تاریخ فوت خود دارای وراث از طبقه ماقبل حسب مورد بوده باشد.

تکالیف  وظایف سازمان امور مالیاتی در مورد مالیات بر ارث چیست؟

مطابق ماده ۲ ق م م ، ادارات امور مالیاتی موظف هستند اظهارنامه های اخذ شده ، را ظرف مدت یک هفته پس از دریافت ،

به دفتر مرکزی ارث در تهران ، ارسال نمایند.دفتر مرکزی ارث اظهارنامه های واصله را ثبت و ممهور

و ظرف یک ماه جهت اقدامات قانونی بعدی به اداره امور مالیاتی مربوط اعاده خواهد نمود.

بر اساس تبصره ماده ۲۸ ق م م ، اداره امور مالیاتی مربوط موظف است پس از رسیدگی و قطعی شدن مالیات و پرداخت آن ،

صورت حساب مالیاتی را ظرف مدت یک هفته طبق مقررات این قانون صادر و به ذینفع تسلیم نماید.

 

اظهار نامه مالیاتی

اداره امور مالیاتی مربوط مکلف است اظهارنامه مؤدیان را طبق مقررات رسیدگی و ارزش اموال را تشخیص و بشرح زیر اقدام کند:
الف – چنانچه جمع ارزش اموال مشمول مالیات اظهار شده در اظهارنامه با ارزش تعیین شده

همان اموال توسط اداره امور مالیاتی بیش از ۱۵ درصد اختلاف نداشته باشد،

اظهارنامه را قطعی تلقی و مراتب را ظرف شش ماه به مؤدی ابلاغ نماید.


 

ب – در صورتی که اختلاف بیش از ۱۵ درصد باشد و همچنین در مواردی که وراث یا نماینده قانونی آنها و سایر کسانی که طبق مقررات این قانون

مکلف به دادن اظهارنامه هستند از تسلیم اظهارنامه امتناع کنند یا در اظهارنامه قسمتی از اموال را ذکر ننمایند

مالیات متعلق را بر طبق مقررات این قانون تشخیص و به مؤدی ابلاغ کند.(ماده ۳۰ ق.م.م)


مطابق ماده ۳۱ ق م م ،ادارات امور مالیاتی موظفند پس از تسلیم اظهارنامه از طرف وراث یا نماینده قانونی آنها در صورت درخواست کتبی

ظرف مدت یک هفته گواهینامه متضمن رونوشت مصدق ریز ماترک را که در اظهارنامه نوشته شده صادر و به مؤدی تسلیم نماید.

این گواهینامه فقط از نظر صدور برگ حصروراثت دارای اعتبار است.

وظایف اشخاص وسازمانهای خاص در مورد مالیات بر ارث چیست؟

مطابق ماده ۳۳ ق م م ، مأموران کنسولی ایران در خارج از کشور مکلفند ظرف مدت سه ماه از تاریخ اطلاع از وقوع فوت اتباع ایرانی ،

مراتب را ضمن ارسال کلیه اطلاعات مربوط به ماترک متوفی (اعم از منقول یا غیرمنقول )واقع درکشور محل مأموریت خود ،

با تعیین مشخصات و ارزش آنها ، از طریق وزارت امور خارجه به وزارت امور اقتصادی و دارایی اعلام نمایند.

 

بانکها و شرکتها و مؤسسات و اشخاصی که اموالی از متوفی نزد خود دارند موظف هستند ظرف یک ماه از تاریخ اطلاع از فوت

صورت آن اموال( اعم از وجوه نقد یا سفته یا جواهر و نیز مقدار سهام یا سهم الشرکه) را تنظیم و به اداره امور مالیاتی محل تسلیم نمایند،

همچنین مکلفند در صورت مراجعه اداره امور مالیاتی ، دفاتر و اسناد مورد نیاز را برای رسیدگی در اختیار آنها بگذارند.

ملاحظه مهم:

این اشخاص مجاز نخواهند بود اموال مزبور را به وارث یا وصی ، حسب مورد تسلیم و یا به نام آنان ثبت نمایند.

مطابق ماده ۳۵ ق م م ، ادارات ثبت اسناد و املاک زمانیکه قصد دارند مال غیرمنقول را به اسم وراث یا موصی له ثبت نمایند

 

همچنین کلیه دفاتر اسناد رسمی زمانیکه قصد دارند تقسیم نامه یا هر نوع معامله وراث راجع به ماترک را ثبت کنند ،

باید گواهینامه اداره امور مالیاتی صلاحیتدار را مبنی بر عدم شمول مالیات یا این که مالیات متعلق بطور کامل پرداخت یا ترتیب یا تضمین لازم

برای پرداخت آن داده شده است مطالبه نمایند و قبل از ارائه این گواهینامه مجاز به ثبت نیستند.

 

مدیران دفتر دادگاهها موظفند چنانچه به موجب احکام دادگاهها براساس حقوق مالی متوفی ، مالی به ورثه برسد ،

رونوشت حکم را به اداره امور مالیاتی مربوط ارسال دارند تا در صورتی که قبلاً مالیات آن وصول نشده باشد اقدام به مطالبه مالیات گردد.

نکته:

این حکم در مواردی که اسناد و مدارک جدیدی از دارایی متوفی بدست آید جاری خواهد بود.

مدیران دفتر دادگاههای صادر کننده تصدیق انحصار وراثت ، مکلف هستند رونوشت گواهی شده آن را ظرف ۱۵ روز از تاریخ صدور به اداره امور مالیاتی محل بفرستند.

آنچه که درباره قانون ارث باید بدانیم… بیشتر بخوانید

آیا امکان تقسیط مالیات بر ارث وجود دارد؟

چنانچه مشمولان مالیات بر ارث ، توانایی پرداخت تمام یا قسمتی از مالیات خود را نداشته باشند،

سازمان امور مالیاتی کشور میتواند با اخذ تضمین معتبر قرار تقسیط آن را تا مدت سه سال از تاریخ قطعی شدن مالیات متعلق بدهد.

بر اساس ماده ۴۱ ق م م ،چنانچه دادن تضمین تقسیط برای وراث مقدور نباشد و همچنین در صورتی که جزء ماترک ، وجوه نقد موجود نباشد

سازمان امور مالیاتی کشور میتواند به تقاضای کتبی وراث ، معادل مالیاتی متعلق ، مالی را اعم از منقول یا غیرمنقول از ماترک با توافق وراث انتخاب

و به قیمتی که مبنای محاسبه مالیات بر ارث قرار گرفته است به جای مالیات قبول کند.

– مطابق ماده ۴۲ ق م م ، چنانچه جزء ماترک متوفی کارخانه یا کارگاه تولیدی یا واحدهای کشاورزی باشد و ارزش سایر اموال متوفی

تکافوی مالیات بر ارث متعلق به ماترک را نکند ، پس از وصول مالیات از محل سایر اموال نسبت به مازاد مالیات

و همچنین در مواردی که ماترک منحصر به کارخانه یا کارگاه تولیدی یا واحدهای کشاورزی باشد سازمان امور مالیاتی کشور مکلف است

در صورت تقاضای وراث با تقسیط مالیات در مدت مناسبی موافقت نماید.

عاقبت فرار از مالیات بر ارث چه خواهد بود ؟ 

بر اساس قانون پرداخت مالیات بر ارث الزامی بوده و امتناع از پرداخت آن ، مشمول برخی جریمه‌ها خواهد بود.

ازمهمترین تبعات امتناع از پرداخت مالیات بر ارث ، عدم انجام انتقال دارایی به ورثه خواهد بود.

چرا که براساس قانون، تا زمانیکه  ورثه مالیات بر ارث را پرداخت نکنند، نمی‌توانند صاحب دارایی متوفی شوند.

 

در پایان یادآوری می گردد که چنانچه شما برای رسیدگی به ماترک و اموال متوفی و نحوه پرداخت بدهی و مالیات بر ارث

با ابهام و مشکلی مواجه شدید ، می توانید با  وکلا  وکارشناسان مجرب ما تماس بگیرید تا راهنمایی و مشاره لازم را به شما بدهند

 

برای گرفتن وقت مشاوره از وکیل تماس بگیرید

 

 

نوشته های پیشین

آنچه که درباره قانون ارث باید بدانیم

درخواست مشاوره حقوق مستاجر

تفاوت‌های مبایعه نامه ، قولنامه و خرید وکالتی

نظر دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شروع گفتگو
به مشاوره نیاز دارید ؟
سلام
نیاز به مشاوره آنلاین دارید ؟
اگر نرم افزار واتس‌آپ ندارید لطفاً با شماره 09122643517 جهت مشاوره تماس بگیرید.